NGƯỜI VIỆT NGHĨ GÌ VỀ BỆNH TIỂU ĐƯỜNG?

 benh-tieu-duong1

Bệnh tiểu đường type II rất phổ biến đối với các sắc dân gốc Á châu và Thái bình Dương. Một số không ít đồng hương Việt Nam lớn tuổi sống tại hải ngoại cũng thường hay bị vướng căn bệnh nầy.  

Tháng 7 năm 2000, Bs Dorothy S Mull, Keck School of Medicine Univ of Southern California- Los Angeles, đã thực hiện một cuộc nghiên cứu thăm dò về những suy tư, hiểu biết cũng như các lối chữa trị bệnh tiểu đường của một nhóm 40 bệnh nhân Việt Nam sinh sống tại Nam Cali, gồm có 11 nữ và 29 nam tuổi từ 39 đến 77 tuổi. Tất cả đều mắc phải bệnh tiểu đường type II. Họ đã nhập cư tại Hoa kỳ từ 3 năm đến 26 năm.

http://www.advite.com/images-gdnn/chart_prediabetes.jpg

Tiền tiểu đường hay tiểu đường

Cuộc nghiên cứu thăm dò nói trên được thực hiện phần lớn tại một clinic Việt Nam thuộc Quận Cam với 36 bệnh nhân, 2 bệnh nhân được phỏng vấn tại bệnh viện, và 2 người khác tại nhà họ.

Khu vực thực hiện cuộc phỏng vấn được xem như vùng bình dân có lợi tức thu nhập thấp.  

Nhóm của Bs Dorothy S Mull cũng có phỏng vấn năm bác sĩ, hai y tá và một thầy thuốc thiên nhiên (herbalist), tất cả đều là người Việt Nam… 

Riêng thầy thuốc thiên nhiên thì tỏ ra rất dè dặt và kín miệng. Thầy cho biết các thuốc bán để trị tiểu đường là thuốc nhập từ Trung Quốc. Thầy không cho biết tên thuốc là gì, nhưng chỉ nói các món thuốc đó có công dụng làm cho mát cơ thể mà thôi. Phúc trình của Bs Dorothy S Mull có đưa ra nhận xét là sự hiểu biết tối thiểu về triệu chứng của bệnh tiểu đường, chẳng hạn như triệu chứng khát nước (thirst)còn rất yếu kém ở phần đông các bệnh nhân được phỏng vấn.  

Nói chung, kiến thức về nguyên nhân và lối chữa trị thường bị uốn nắn và chịu ảnh hưởng theo khuôn mẫu của nền văn hóa Việt Nam (culturally shaped). 

Bệnh nhân thường hay ngưng uống thuốc Tây khi dùng thuốc thiên nhiên… ¼ số bệnh nhân đã tự động giảm liều thuốc trị tiểu đường của mình mỗi khi cảm thấy cơ thể mất quân bình (out of balance) chẳng hạn như khi bị khó chịu hay chóng mặt…  2/3 số bệnh nhân khác đã sử dụng thuốc nam và thuốc thiên nhiên để chữa bệnh tiểu đường của họ.

 http://www.advite.com/images-gdnn/diabetes_prevalence_statistic_in_usa.gifVietnamese diabetic patients and their physicians: what ethnography can teach us

Dorothy S Mull, Clinical associate professor of family medicine,1 Nghia Nguyen, 3rd-year medical student,1 and J Dennis Mull, Professor of clinical family medicine1  . 

Trước đó, một cuộc thăm dò khác bằng điện thoại cũng đã được thực hiện trên một nhóm 426 người Việt Nam sinh sống tại Houston,Tx.

Kết quả cho biết có đến 60% bệnh nhân không thể xác định được một dấu hiệu nào của bệnh tiểu đường cả.  Một đốc tờ VN (primary care) ở San Jose, Bắc Cali đã cho biết là hết nửa số bệnh nhân Việt Nam của ông ta đều mắc bệnh tiểu đường.  

Một chế độ dinh dưỡng quá cao nhiệt năng (higher calorie diet), nói theo kiểu người mình là bơ sữa hơi nhiều, đớp hít hơi kỹ, lối sống quá nhàn rỗi, tà tà, ít chịu vận động (more sedentary lifestyle) sẽ đưa đến tình trạng béo phì (obesity).  

Đây là yếu tố nguy cơ (risk factor) dẫn đến bệnh tiểu đường của người Việt Nam tại Hoa Kỳ.                                                           

Sau đây là tóm lược các câu trả lời liên quan đến bệnh tiểu đường của nhóm đồng hương nói trên.

Chúng ta không đánh giá các hiểu biết của họ là đúng hay sai về mặt khoa học, nhưng chỉ xem đó là một phản ảnh chân thật về những suy nghĩ và cách hành sự của một nhóm nhỏ đồng hương khi họ chẳng may mắc phải căn bệnh quá…ngọt ngào nầy.

 benh-tieu-duongCác bệnh nhân VN nói gì về nguyên nhân của bệnh tiểu đường?  

*-Tinh thần căng thẳng (stress) sau một biến cố quan trọng xảy ra trong gia đình như tang chế, hay cho chính cá nhân họ, do sự thay đổi đột ngột môi trường sống, stress trong đời sống hằng ngày tại quê hương mới, lo cho tương lai sự nghiệp của mình, lo cho cuộc sống vợ chồng, lo cho con cái không còn dạy dỗ được nữa, rắc rối trong gia đình, và lo sợ đủ thứ chuyện trên trời dưới đất nữa.  

*-Họ nói bị bệnh tiểu đường không bao lâu sau khi người em chết vì ung thư máu leukemia.  

*-Họ nói có người bạn của họ dính bệnh tiểu đường chỉ ít ngày sau khi anh ta bị (lay off) mất việc làm.  

*-Họ cho biết từ trước tới giờ họ không bao giờ có tiểu đường nhưng khi mức đường của họ lên đến 550 (?) thì  bác sĩ bắt họ phải chích insulin ngay lập tức.  

*- Bệnh thường xảy ra cho những người vừa mới định cư, ít thấy xảy ra khi họ còn ở bên nhà.(có đi bác sĩ đâu mà biết!)  

*-Sống bên Mỹ mình dễ mắc tiểu đường vì bị hỏa vọng( ?), người ta ít đổ mồ hôi hơn bên Việt Nam mình. Vì chính nhờ sự đổ mồ hôi mà chất độc và sức nóng được đem ra khỏi người, nhờ vậy tránh làm tổn hại đến các bộ phận sung yếu. Bởi lý do nầy cho nên người mình bị tiểu đường rất nhiều ở Mỹ.   

download (1)Họ làm gì khi bị biết mình bị bệnh tiểu đường?

*-Khi biết mình bị tiểu đường, họ liền hỏi bạn bè và đồng hương VN nhờ cố vấn? Họ bắt đầu đi tìm thuốc thiên nhiên, thuốc Vườn, thuốc Nam, thuốc Bắc để uống vì họ nghĩ rằng các loại thuốc nầy an toàn hơn thuốc Tây do bác sĩ kê toa.

*-Theo họ thì thuốc thiên nhiên và thuốc Bắc có tính mát, không có phản ứng phụ (side effects) và giúp các chức năng của cơ thể được quân bình, sức khỏe mau phục hồi trở lại. Họ nghĩ rằng thiên nhiên là vô hại. Thuốc lá cây mua tại tiệm thuốc thiên nhiên là thuốc nhập từ Trung Quốc. Người bán không có nói tên thuốc là gì nhưng biểu về nấu với 3 tách nước còn lại 1 tách thì uống. Giá mua khá đắt lối 35$-70$ cho một tuần trị liệu.

Không ít người Việt về bên nhà thăm bà con khi trở qua bên nầy họ thường mang theo đủ thứ lá cây, củ quả phơi khô… để uống mong hết bị bệnh tiểu đường …. Tác giả vì tò mò có hỏi họ uống thuốc lá cây có thấy đỡ không, câu họ trả lời là thấy cũng hơi đỡ đỡ. Huề vốn.

*-Thuốc Tây thì chứa rất nhiều hóa chất mạnh, nóng, và có nhiều phản ứng phụ không tốt. Nếu càng sử dụng liều cao thì phản ứng phụ càng dễ xảy ra. 

*-Thuốc Vườn do bạn bè chỉ, người quen mách bảo, thấy quảng cáo hoặc nghe đồn từ người nầy người nọ, v.v…Trong nhóm nầy có ba món thường được sử dụng nhiều nhất: Đó là trà khổ qua (momordica charantia), khổ qua nấu hoặc khổ qua tươi xay sinh tố; uống nước lá ổi phơi khô (psidium guayava); mủ cây chuối hột(banana tree sap musa velutina)… Các thuốc nầy đều có tính hạ đường huyết. Thuốc thường được họ mua từ Việt Nam cho chắc ăn.

Nếu sau một thời gian mà bệnh trạng không thuyên giảm thì họ mới chịu  nghĩ đến việc đi khám bác sĩ Việt Nam để được kê toa thuốc Tây.

download (2)Họ thường chuộng các bác sĩ Việt Nam gần nơi họ trú ngụ, và phải là bác sĩ đã tốt nghiệp bên nhà trước 75 vì họ nghĩ rằng những bác sĩ nầy hiểu rõ hoàn cảnh và dễ cảm thông với bệnh nhân hơn những lớp cô cậu bác sĩ trẻ sau nầy được đào tạo tại Hoa Kỳ. Vấn đề ngôn ngữ cũng là một lý do chính để họ tìm đến bác sĩ đồng hương tị nạn. Tuy vậy, họ cho biết ít khi có thể hỏi bác sĩ một cách tường tận được. Bác sĩ có vẻ…gấp gáp lắm, vì còn phải lo khám các bệnh nhân khác đang ngồi chờ bên ngoài. Mấy ông đốc tờ ít khi nào có đủ thời giờ để cắt nghĩa, và cho conseil cặn kẽ để bệnh nhân hiểu rõ thêm về bệnh tiểu đường.  

*-Có trường hợp một phụ nữ lớn tuổi bị bệnh tiểu đường, nhưng vẫn thờ ơ ở nhà tự trị lấy bằng các loại trà và thuốc thiên nhiên trị tiểu đường như bà thấy quảng cáo trong báo…Bà ta trả lời rằng tuy biết mình bị bệnh, nhưng không muốn làm phiền hà nhờ cậy đến các con cháu nên cứ tiếp tục uống trà, và đồng thời cầu nguyện Trời Phật cho hết bệnh.

Thái độ của bệnh nhân khi bác sĩ bảo họ cần phải chích insulin 

Bác sĩ thường gặp nhiều sự chống đối khó khăn và thối thác từ phía bệnh nhân lớn tuổi, khi bảo họ cần phải chích insulin vì thuốc uống cho thấy không còn hiệu quả để làm giảm đường huyết nữa.  

Tâm lý chung của bệnh nhân Việt Nam là họ rất sợ vấn đề nầy.  

Họ nghĩ rằng, hễ chích insulin có nghĩa là bệnh của họ đang trong giai đoạn mãn tính, đã quá nặng, và họ sắp chết đến nơi rồi. Họ nói có người đã bị mù mắt sau khi chích insulin. Họ sợ đau vì kim chích. Đối với họ, insulin  là loại thuốc nóng. Nó sẽ làm cơ thể mất quân bình và gây ra mù lòa. Hễ dính với insulin rồi là phải chích hoài suốt đời, và liều lượng cứ phải tăng lên mãi mãi.

Họ chỉ chích insulin khi đường huyết lên rất cao như 300mg/dL hay 16,6mmol/L.

Dược sĩ làm việc tại clinic nói trên cho biết là có lối 30% bệnh nhân tiểu đường đã đem trả lại pharmacy phân nửa số insulin không sử dụng của tháng.

Thái dộ của họ về vấn đề ăn uống  

*-Họ nghỉ cần phải cắt giảm số lượng đường đang sử dụng, nhưng than ôi họ nói sao khó quá vì mình thường có thói quen uống cà phê thật là ngọt.  

*-Đa số đều tránh sự tiêu thụ thái quá đường và chất béo.  

*-Có bệnh nhân cho rằng, những vấn đề kể trên đều do thói quen ăn uống của người mình như thường thích xài quá nhiều sữa đặc có đường, như sữa ông thọ chẳng hạn để pha vào cà phê, và mỗi khi đi tiệc cưới là dịp họ ăn bánh ngọt thả giàn để lấy vốn.  

*-Họ thường chuyển qua việc ăn gạo Ấn độ vì nghe đâu loại gạo nầy chứa ít tinh bột. Họ cũng cho biết là tại Mỹ người mình ăn gạo nầy thường hơn lúc họ còn ở bên nhà.  

*-Họ bớt ăn cơm lại, thay vì 2 chén nay thì chỉ ăn một chén cho mỗi bữa cơm mà thôi.  

*-Cũng có người thay thế cơm bằng bún, phở (rice noodle) vì nghĩ rằng bún chứa nhiều nước và ít tinh bột.

(SOURCE FROM Nguyễn Thượng Chánh, DVM)

This entry was posted in * Sức Khỏe và Đời Sống, 8- Đời Sống. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s