BẠN BIẾT GÌ VỀ CÔNG VIÊN QUỐC GIA của HOA KỲ???

6-great-national-parks-youve-never-visited-7b344e900a534130b4ef3f6c72a2a7ec

Sở Công viên Quốc gia của Hoa Kỳ vừa tròn 100 tuổi. Được thành lập sau khi Tổng thống Woodrow Wilson ký thành Đạo luật Tổ chức (Organic Act) vào ngày 25 tháng 8 năm 1916, cơ quan này lúc đó được giao cho trách nhiệm trông coi và bảo quản 14 công viên quốc gia, 21 tượng đài và hai khu vực bảo tồn thiên nhiên của nước Mỹ. Đến nay, con số những khu vực được Sở Công viên Quốc gia bảo vệ đã lên tới 410 địa điểm – bao gồm công viên quốc gia, tượng đài quốc gia, sông, hồ, bờ biển, bãi chiến trường, di tích lịch sử và văn hoá – với tổng số diện tích hơn 84 triệu mẫu tây, trải dài trên khắp 50 tiểu bang, thủ đô Washington và các khu vực hành chánh dưới quyền bảo vệ của Hoa Kỳ.

Nói đến các công viên quốc gia là nói đến một sinh hoạt văn hóa tốt đẹp của người Mỹ trải qua biết bao thế hệ mà khó ai có thể tưởng tượng rằng có thể tách rời nước Mỹ ra khỏi  văn hoá đó.

11-us-national-parks-canyons-flanningansNhưng để đi đến quyết định thành lập những công viên quốc gia đó là một hành trình không hề dễ dàng mà ai cũng có thể nghĩ ra được, bởi vì trước đó không có bất cứ nơi nào trên thế giới đã từng có những khu vực thiên nhiên biệt lập như thế. Do đó, ta cũng có thể nói, ít ra là trong thời kỳ đầu, những công viên quốc gia là một trong những nét độc đáo nhất của nước Mỹ.

Công viên quốc gia được hình thành là nhờ vào giữa thế kỷ 19 có một nhóm tương đối nhỏ những người có viễn kiến – mà sau này được cho là “sáng kiến tuyệt vời nhất” – để bảo đảm những kho báu thiên nhiên giá trị nhất của nước Mỹ sẽ thuộc về tất cả mọi người dân và được bảo quản đời đời.

Công viên quốc gia Yellowstone là công viên đầu tiên được hình thành, nhưng ngay từ căn bản lúc ban đầu, không một ai nghĩ rằng sẽ biến nó thành công viên quốc gia mà chỉ là một công viên ở cấp tiểu bang. Nhưng khổ nỗi phần đất của Yellowstone lại trải dài trên ba khu vực, mà chưa có khu vực nào là tiểu bang cả.

arches-national-parkLúc ấy xảy ra một cuộc tranh luận khá gay gắt giữa các tờ báo của Montana và Wyoming rằng ai sẽ được quyền sở hữu công viên này. Và đó là lý do vì sao quốc hội liên bang, tìm cách giải quyết cho ổn thoả cuộc tranh chấp “lãnh thổ”, đã biến nó thành công viên quốc gia và được chính quyền liên bang bảo quản.

Khi bỏ phiếu, gần như hầu hết các thành viên trong quốc hội đều không phản đối đạo luật Yellowstone là vì các vị này chưa ai từng đặt chân lên mảnh đất đó và không biết hình dạng nó ra sao. Thời đó chưa có đường xe lửa và cũng không có con đường nào dẫn tới. Có thể nói lúc đó Yellowstone là một nơi hẻo lánh, heo hút và để đi được tới đó là một việc cực kỳ khó. Một số ít người chống thì cũng chỉ ậm ừ cho qua vì nghĩ rằng mai này nếu không không thích thì cũng có thể phế bỏ đạo luật dễ dàng.

downloadKhu vực Yellowstone chính thức trở thành công viên quốc gia đầu tiên trên thế giới vào ngày 1 thángh 3 năm 1872 bởi những lý do hoàn toàn tình cờ.

Công viên Yellowstone từng có dấu chân người từ hơn 11,000 năm trước. Nhưng đoàn thám hiểm đầu tiên có tổ chức hẳn hoi để đi tìm hiểu khu vực này là vào năm 1870. Yellowstone có những ngọn núi thật đẹp và những hẻm núi sâu hun hút, có thung lũng, sông và hồ – là cả một thế giới thu hẹp lại.

Trong khu vực này có hàng ngàn giống thực vật khác nhau. Tuy nhiên, điểm đặc biệt nhất của công viên là những gì nằm ở bên dưới lòng đất. Cả khu vực Yellowstone nằm trên đỉnh của một ngọn núi lửa cổ đại khổng lồ, được gọi là Lòng chảo Yellowstone. Diện tích của lòng chảo là 48 X 72 cây số. Và cho đến này vẫn còn là một núi lửa đang hoạt động.

glacier-national-park-all-places-photo-u3Lần cuối cùng nó phun lửa là khoảng một triệu rưỡi năm trước. Và trong ba triệu rưỡi năm qua nó đã từng phun lửa ba lần. Các nhà nghiên cứu nói rằng rất có thể nó sẽ phun lửa lại một lần nữa trong khoảng từ 1,000 tới 10,000 năm sắp tới. Tuy nhiên mỗi năm, hàng ngàn cơn địa chấn xảy ra tại khu vực Yellowstone. Phần lớn là những cơn địa chấn nhỏ mà chỉ những khách đang viếng thăm khu vực mới cảm thấy.

Nhờ ở phần địa chất đặc biệt đó, công viên Yellowstone có rất nhiều những mạch phun nước nóng thiên nhiên tuyệt đẹp. Tính tổng cộng tất cả những nguồn nước nóng nằm ngầm dưới lòng đất trên thế giới, một nửa là ở Yellowstone.

Nổi tiếng nhất là mạch phun có tên Old Faithful. Cứ mỗi một tiếng hay một tiếng rưỡi thì nước nóng từ dưới lòng đất lại phun cao trong khoảng thời gian từ một phút rưỡi đến năm phút. Lượng nước nóng được phun ra mỗi đợt là khoảng 31,000 lít hoặc hơn.

grand-teton-national-park-usaTuy nhiên, công viên Yosemite (hiện nay nằm trong tiểu bang California) mới chính là tâm điểm của phong trào vận động thành lập những công viên quốc gia sau này. Cái vẻ rực rỡ huy hoàng của vùng thung lũng này đã tác động mạnh đến một số khách Âu châu đầu tiên đến viếng thăm và đã lên tiếng đòi hỏi khu vực thiên nhiên này phải được bảo vệ, thậm chí ngay trong thời kỳ mà những di dân Âu châu ùn ùn đổ về miền tây không ngưng nghỉ, “khai hóa” vùng đất này và đuổi những thổ dân da đỏ ra khỏi khu vực.

Có một số nhân vật tranh đấu quan trọng, như nhà thiên nhiên học John Muir, đã đem hình ảnh hùng vĩ của vùng đất này đến với những người chưa được tận mắt nhìn thấy nó. Qua những trang sách được phát hành rộng rãi của ông đã đánh động thẳng vào tâm hồn độc giả về sự cần thiết của những vùng đất hoang dã đó cho đời sống tinh thần, và sự tranh đấu không mệt mỏi của ông đã là động lực chính đằng sau việc thành lập nhiều công viên quốc gia sau này.

maxresdefaultĐể đáp lại lời kêu gọi trên, quốc hội và Tổng thống Abraham Lincoln đã đặt khu vực Yosemite dưới sự bảo vệ của tiểu bang California trong thời kỳ nội chiến. Năm 1872, một cựu tướng của Lincoln, Tổng thống Ulysses S. Grant, đã ban hành lệnh để biến Yellowstone thành một công viên quốc gia thật sự đầu tiên không chỉ ở nước Mỹ mà còn là đầu tiên trên thế giới. Tiếp theo đó đã có thêm những khu vực thiên nhiên khác cũng trở thành công viên quốc gia.

glacier-national-park-montanaTổng thống Theodore Roosevelt từng là một trong những khách thường xuyên của công viên Yosemite. Trong thời gian ông nắm quyền (1901-09), năm công viên được thành lập, cũng như 18 tượng đài quốc gia, bốn khu vực làm nơi ẩn trú cho muông thú, 51 khu bảo tồn chim, và hơn 100 triệu mẫu tây rừng quốc gia. Theodore Roosevelt có lẽ là vị tổng thống quán quân trong nỗ lực bảo tồn thiên nhiên. Ông đã từng tuyên bố về những đóng góp của ông là “để giữ lại cho con cháu chúng ta, cho con cháu của con cháu chúng ta, và tất cả những thế hệ sau đó.”

grand-canyon-national-park-9Lúc đầu khi công viên Yellowstone được thành lập năm 1872, hầu như không có được mấy người đến thăm vì, như đã nói ở trên, việc di chuyển rất khó khăn vì địa điểm của nó biệt lập với thế giới bên ngoài. Năm 1904, nhân viên bảo quản mới bắt đầu lưu giữ hồ sơ về số khách viếng thăm và năm đó có khoảng 120,000 khách. Đến năm 1916 khi Tổng thống Wilson cho thành lập Sở Công viên Quốc gia, số khách viếng thăm lên được 326,000. Năm ngoái, số lượt khách đạt mức kỷ lục là 305 triệu người, tăng 5% so với năm 2014.

national_park_usa_77Mặc dù số lượt người viếng thăm những khu bảo tồn nhiều như thế, một số người quan tâm vẫn lo ngại rằng rồi đây thế giới mà chúng ta đang sống càng ngày càng bị kỹ thuật hoá, muốn xem phim trên Netflix hay chơi trò chơi điện tử Pokemon Go thì chỉ cần một cái nhấn nút là xong, thì sự liên đới giữa con người và thiên nhiên hoang dã có thể ngày càng mai một đi. Người ta càng ngày càng ít hoạt động, càng ngày số người sống tại các đô thị càng đông, và ít ai để ý tới thế giới thiên nhiên bên ngoài. Đến thăm một khu rừng hay leo lên một ngọn đồi người ta lại nhờ đến chiếc xe và hiếm có ai chịu lội bộ một quãng đường. Người đến thăm các công viên quốc gi thì tăng, nhưng một chuyến nghỉ hè gia đình đáng ghi nhớ thì không còn, vì lúc đến và lúc đi cũng chỉ là trên một chiếc xe đó, ngắm quang cảnh, chụp vội vài tấm hình rồi xong.

Thử thách lớn nhất của Sở Công viên Quốc gia là làm thế nào để thu hút lớp người trẻ và số người sống ở đô thị siêng năng đến thăm những khu bảo tồn thiên nhiên để biết yêu thiên nhiên, quý trọng thiên nhiên hơn.

national_park_usa_107Có người đã làm thử một con tính để xem trị giá tài sản của toàn thể hệ thống công viên và tượng đài quốc gia cũng như những di tích lịch sử và văn hóa dưới quyền bảo quản của Sở Công viên Quốc gia là bao nhiêu và đã lấy ra được con số tương đối bảo thủ là $92 tỉ – một con số khá khiêm nhượng. Tuy nhiên, đấy chỉ là con số tượng trưng vì khi đã được gọi là kho báu thì nó vô giá, hay nói cách khác, không có giá trị gì có thể so sánh cho được.

Có người còn ví đây như một món quà của thiên nhiên tặng cho nước Mỹ, không chỉ ở khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ và đẹp đẽ mà còn là khoảng không gian bao la và chuỗi thời gian chưa hề bị đứt quãng ở những công viên quốc gia này. Sự nguyên thủy của nó đã có từ nhiều ngàn năm trước vẫn được giữ nguyên trong suốt 100 năm qua và sẽ còn như thế trong nhiều thế kỷ tới.

Với cuộc sống càng ngày càng bận rộn, vội vã và căng thẳng thì người ta càng cần tới gần với thiên nhiên hơn, tìm một nơi tĩnh lặng và hoang sơ để soi nhìn vào nội tâm mình, lấy lại chút an bình và khuây khoả cho tâm hồn.

Tĩnh lặng và hoang sơ thì không nơi đâu bằng những công viên quốc gia.

(source from HuyLam’s blog) / CHRIS PHAN… thực hiện

national_park_usa_118 the-cathedral-yosemite-national-park-usa united-states-zion-national-parks00 usa_10654_bryce_canyon_luca_galuzzi_2007 usa-national-park-lodges-lake-tahoe-2000 usa-national-parks-usa-national-parks-12829554-1600-1200 yosemite-national-park-usa zion-national-park-utah-usa

This entry was posted in 7- Văn Nghệ, Văn Nghệ - HÌnh đẹp. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s