VIỆT CỘNG ĐẬP PHÁ NÁT NHÀ THỜ CỔ TRÀ CỔ…

  

Lược sử Giáo xứ Trà Cổ

LƯỢC SỬ HÌNH THÀNH XỨ TRÀ CỔ

I. Hình Thành Xứ Họ Đạo

1. Các giáo hữu đầu tiên

Trong số những người đến sinh sống ở đảo Trà-Cổ, có một số trong họ là các tín hữu công giáo. Cùng với gia đình, vợ con và bạn bè, họ đã hình thành những xóm đạo nhỏ sống trên các ghe thuyền.

Những năm đầu sinh sống, các tín hữu này chủ yếu là giữ đạo nội tâm việc tập trung là rất hiếm hoi. Thời gian này cứ khoảng 3 hay bốn năm mới có một cha đến thăm viếng và cho chịu các phép bí tích. Thời đó phương tiện đi lại rất khó khăn nên việc mở mang đạo Chúa cũng rất hạn chế.

Đến năm 1861, ở miền duyên hải bắc phần có Tạ Văn Phụng mạo xưng là Lê Duy Minh, dòng dõi nhà Lê tự xưng là minh chủ nổi lên ở Quảng Ninh đánh chiếm lấy phủ Hải Ninh. Đến tháng 3 năm 1862 lại có Nguyễn Văn Thịnh (còn gọi là Cai Tổng Vàng ) nhập đảng với Tạ Văn Phụng chống lại Triều Đình vây đánh thành Bắc Ninh). Nhiều gia đình tín hữu công giáo vì muốn lánh nạn chạy giặc nên đã tìm đường ra đảo Trà-Cổ vì vậy, số tín hữu ngày càng đông, nhu cầu về tôn giáo ngày càng mở rộng chính điều này đòi hỏi nơi các Thày Cả phải đứng ra thành lập những họ đạo mới để công việc phụng thờ Chúa được trang nghiêm và quy củ hơn. Trong bối cảnh lịch sử như vậy giáo xứ Trà-Cổ đã dần dần được hình thành.

2. Những họ đạo đầu tiên.

Dần dần, các họ đạo được hình thành vì thời thế loạn lạc, lại thêm những vụ bắt bớ đạo gíao cho nên các họ đạo đầu tiên phải di chuyển sang đến làng La Phù Huyện Đông Hưng sau lại chuyển sang Trúc Sơn (Làng Bia).

3. Lập giáo Xứ:

Năm 1857 Cha già Cấp làm một việc có ý nghĩa rất quan trọng cho con dân Trà-Cổ. Ngài quyết định đem xứ từ Trúc Sơn về làng Tra-Cổ và thành lập giáo xứ tại đó. Sau đó Ngài cho di dân đến khu đòng nhãn (Đông Thịnh) và dựng nhà thờ tại đó đẻ cho con dân tín hữu Trà-Cổ tụ họp lo việc phụng sự kính mến Chúa.

Sau bao nhiêu năm vất vả, lang thang, cuối cùng con dântín hữu Trà-Cổ đã thành lập được xứ đạo chính thức. Các tiền nhân ta đã an cư lạc nghiệp trên mảnh đất nhỏ bé này mở mang đạo Chúa kể từ đó (1857).

Lúc dân đã về làng Trà-Cổ rồi, căn cứ vào từng đạc đìểm của từng họ đạo: tiếng nói, phong tục, tập quán&ldots;Cha già Cấp đã chia xứ Trà-Cổ thành năm họ đạo: Trà-Cổ, Lương ?, Trúc Sơn, La Phu,ụ Xuân Ninh. Sau này, giáo xứ Trà-Cổ được mở rộng ra và hai họ đạo Tiên Yên và Hà Lai cũng xin nhập vào tổng cộng giáo xứ Trà-Cổ có tới bảy họ đạo.

Mặc dù có sự phân chia như vậy song hằng năm vào các ngày lễ lớn (Phục Sinh, Đức Mẹ Lên Trời..) cả bảy họ đạo đều qui tụ về xứ Trà-Cổ để mừng lễ ngợi khen Thiên Chúa. Tinh thần đoàn kết tương trợ giữa các anh em ngày càng thắt chặt, thân thiện trong tình huynh đệ của Chúa Giêsu.

 

III. Các Linh Mục Phụ Trách Xứ Trà-Cổ

Năm 1965 là cái mốc di dân từ Đồng Hiệp xuống Suối Đĩa và Hố Nai rồi sau đó hình thành hai giáo xứ Trà-Cổ I và Trà-Cổ II. 108 năm kể từ ngày thành lập giáo xứ là năm 1857, giáo xứ Trà-Cổ đã có 20 đời cha xứ. Viết về các Ngài thì thật nhiều và khó khăn vì tài liệu không có nên chúng tôi chỉ ghi lại danh tánh (không đầy đủ) và một vài công việc mà các Ngài đã làm cho giáo xứ Trà-Cổ. Tuy nhiên, chỉ những điều đó thôi, chúng tôi cũng khó có thể sưu tra được một cách tường tận và chính xác. Rất mong được sự tha thứ qủa quý vị nếu có sai sót và chúng tôi cũng mong được sự chỉ giáo của quý vị cao niên để chúng tôi có được các tư liệu về các Ngài. Ước mong rằng những dòng chữ ngắn ngũi này sẽ nên như một nén hương lòng mà chúng ta là những con dân Trà-Cổ thắp lên để tưởng nhớ và cầu nguyện cho các Ngài. Sau đây là danh tánh và một vài công việc của các Ngài. Trong số 20 cha, có cha đã coi xứ đến hai hoặc ba lần.

Danh sách quý cha:

1 Cha già Cấp.
2 Cha già Nghĩa.
3 Cha già Lượng.
4 Cha già Tuần.
5 Cha già Cuông.
6 Cha Baro Nghiêm (OP).
7 Cha Gracia Thiện (OP)
(Sau này làm giám mục Hải Phòng).
8 Cha Fernandez Xuyên (OP).
9 Cha già Liêm.
10 Cha Đaminh Lê Đình Kiểm.
11 Cha già Đạt.
12 Cha Gioan Tuyển.
13 Cha Franco Du (OP).
14 Cha già Thiều.
15 Cha Fernandez Vọng (OP).
16 Cha Onhate Minh (OP)
17 Cha Rodrigo Vinh (OP).
18 Cha Cafigal Tế (OP).
19 Cha Giuse Thiện.
20 Cha Giuse Vũ sĩ Hiệp.

Một vài việc làm của quý cha cho dân xứ.

Năm 1857 cha già Cấp đưa dân từ Trúc Sơn (nay thuộc Trung Quốc) về và lập nên giáo xứ Trà-Cổ. Ngài là Linh Mục tiên khởi của giáo xứ Trả-Cổ. Cùng với dân xứ Ngài đã cho dựng một nhà thờ bằng gỗ lấy ở rừng làng (sau này bị phá hủy và khu đất còn lại gọi là đồng nhãn nhà thờ) Ngài lo sắm mua cho dân xứ hai qủa chuông nam và hai cái trống đại lược còn dùng cho đến lúc di cư (1954).

Khoảng năm 1862 cha già Cấp lại cho dựng một ngôi nhà thờ khác ở Tràng Lộ (Gót) để thay thế nhà thờ cũ đã bị tháo gỡ khoảng năm 1860.

Năm 1880 do giáo dân mỗi ngày một đông nên cha già Cấp đã cho dựng lạimột ngôi nhà thờ mới to hơn, cột, xà bằng gỗ rừng làng có soi chạm hoa lá rất công phu. Bên ngoài xây bằng gạch đất mua ở La Phù.

Năm1904, cha già Nghĩa lập lệ khoán cho nhi đồng học trò. Sau đó Ngài cho dân xứ đào một ao dài ở phía trước nhà thờ. Ngài còn mua cho dân xứ một cỗ kiệu bát cống sơn son thiếp vàng rất đẹp (còn lại cho tới ngày di cư (1954).

Năm 1910, cha Baro Nghiêm lập họ Rosa và nhận Đức Bà Rosa làm quan thầy xứ kể từ đó. Trong dịp lễ quan thầy mỗi năm, dân xứ có lập hương lễ chia xôi thịt cho dân đinh và tổ chức ăn uống rất linh đình, sau đó Ngài cho xây lại nhà xứ (lầu hai từng) và mua cho dân xứ một qủa chuông Tây bé.

Năm 1913, cha Nghiêm cho khởi công xây cất nhà thờ mới (còn lại đến ngày nay)nhà thờ có 9 gian dài 130 thước (52 mét), rộng 30 thước (12 mét), cao 30 thươc (12 mét), lợp ngói Tầu. Nhà thờ mới này rất khang trang và công phu.

Năm 1918 cha Tràng Thiện khởi công xây dựng tháp chuông cao 90 thước (36 mét).

Năm 1924, Cha Kiểm đã cho sửa chửa nhà thờ và xây thêm hai bên hiên nhà thờ.

Năm 1926, Cha Kiểm đã làm cho xứ họ toà chầu, bàn thờ chính sơn son thiếp vàng cùng với một cỗ kiệu con.

Năm 1926, cga già Đạt mua cho xứ qủa chuông lớn (còn đến nay) cùng nắmđo Ngài đã cho xây lại nhà khách và bao lan xung quanh nhà xứ. Ở cổngnhà xứ còn đổ mấy chữ như sau ” Mission Catholique De Tràng Lộ”. Cũng năm ấy Ngài bị giặc Tầu bắt cóc (sau này dân xứ thường gọi năm này là năm “giặc bắt cụ Đạt”).

Năm 1928, cha Tuyển cho sáng lập hôi kèn đồng (còn giữ được và đưa vào Nam).

Năm 1930, cha Giuse Franco Du cho tu sửa nhà thờ. Ngài đã làm rất nhiều việc như: lát gạch hoa trong lòng nhà thờ, tô vôi áo vào hai bên hiên nhà thờ, thay đổi kính ngũ sắc vào các cửa sổ

Năm 1935 cha Fernandez Vọng sắm cho giáo xứ bộ đầu tượng Chúa vác thập giá rất thảm nảo và sống động để dùng trong các dịp lễ phục sinh.

Năm 1935, cha Fernandez Vọng cho xây lại nhà xứ mới.

Năm1939, cha Xuyên vâng lệnh Đức Cha đã cho xây nhà tràng nghỉ mát cho các thầy lý đoán ở Nam Định; mỗi năm vào dịp hè, các thày ra nghỉ mát và tắm biển rất đông.

Năm 1941, cha Thiện sáng lập hội Thanh Niên Công Giáo, Ngài lại kiến tạo cho giáo xứ bộ 14 đàng Thánh giá mới lớn hơn.

Năm 1942, cha Minh lo tu sửa và quét vôi lại nhà thờ và tháp chuông.

Năm 1947, cha Thiện cho xây cất các bậc thềm ở cuối nhà thờ, xây đường kiệu ở xung quanh.

Năm 1951, cha Cafigal Tế lo liệu để xây cất nhà thờ Thánh Antôn ở khu thượng.

Năm 1954, cha Tế đưa dân xứ ta vào lập nghiệp ở miền nam.

Năm 1956, hầu hết dân xứ đã định cư tại Đồng Hiệp, cha Thiện lại được Đức cha cho về coi xứ một lần nữa. Ngài đã cùng với dân xứ dựng nhà thờ, nhà xứ để bắt đầu một cuộc sống mới.Khu nhà thờ, nhà xứ này còn giữ được cho đến năm 1966 khi bà con giáo dân dời xuống Suối Đỉa và Hố Nai.

Trên đây là một vài công việc của các cha xứ đã làm cho giáo xứ Trà Cổ chúng ta. Chúng tôi chỉ lược ghi được đôi nét như vậy để chúng ta có thể hình dung được sự hiện diện của qúy cha trong đời sống thiêng liêng của người Trà Cổ. Chúng tôi không thể kể hết những công việc các Ngài đã làm cho dân xứ vì giớ hạn của giấy bút. Chúng tôi chỉ ước mong những điều chúng tôi lược ghi ở đây có thể giúp quý vị hồi tưởng lại sự thăng trầm của giáo xứ và cũng rất mong được tri ân các Ngài các Linh Mục coi xứ những con người đã kiến tạo và giúp đở giáo xứ Trà Cổ chúng con.

Peter Nguyễn Ngọc Điệp
(Viết theo tài liệu chép tay của cụ Trùm Toản Trà Cổ I do Cha Nguyễn Quang Toàn photocopy lại)

 

This entry was posted in 5- Tin Tức, 7- Văn Nghệ, Tin Tức - Việt Nam, Văn Nghệ - HÌnh đẹp, Văn Nghệ - HÌnh/Videos Lạ. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s