NGỌC LAN… HÁT NHƯ MỘT LỜI CẦU NGUYỆN CHO ĐỜI, CHO NGƯỜI !!

 

Ngọc Lan tên thật là Lê Thanh Lan, sinh ngày 28 tháng 12 năm 1956 tại Nha Trang (cô còn được gọi chung với tên Thánh là Maria Lê Thanh Lan). Ngọc Lan là người con thứ năm trong số 8 người con trong một gia đình khá giả, cha của cô, ông Lê Đức Mậu, từng phục vụ trong Binh Chủng Truyền Tin của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa.

Khi còn ở Việt Nam, cô đã đến với âm nhạc qua nhạc sĩ Lê Hoàng Long, từng học nhạc và biểu diễn trong một số dịp tại Nha Trang. Cô đã từng theo học ở trường Lý Thường Kiệt, ngoại ô Sài Gòn.

Năm 1980, Ngọc Lan đến Hoa Kỳ và định cư tại Minnesota. Hai năm sau, Ngọc Lan thực sự bắt đầu sự nghiệp ca hát ở California. Cô lấy nghệ danh Ngọc Lan vì tên thật Thanh Lan trùng với ca sĩ Thanh Lan đã nổi tiếng. Với sự giới thiệu của ca sĩ Duy Quang, cô đã hát tại một số quán cà phê nhạc và các buổi biểu diễn. Trong những buổi đầu đi hát với mục đích kiếm tiền phụ giúp gia đình và trang trải việc học hành, cô đã từng có ý định bỏ nghề để về phụ gia đình bán hamburger vì cô cảm thấy thanh quản của cô không cho phép cô hát quá nhiều. Nhưng được sự khích lệ của người thân và bạn bè, cô tiếp tục con đường ca hát và gặt được nhiều thành công ngoài mong đợi.
Với chất giọng ngọt ngào, trữ tình, man mác nỗi buồn, Ngọc Lan nhanh chóng được khán giả biết đến và đã được các trung tâm nổi tiếng mời thu âm như trung tâm băng nhạc Dạ Lantrung tâm Giáng Ngọc, và xuất hiện thường xuyên tại các vũ trường, phòng trà… Đặc biệt sau khi cộng tác với trung tâm nhạc Mây Productions và được trung tâm này thực hiện riêng hai chương trình video đặc biệt Ngọc Lan 1: Như em đã yêu anh (1989) và Ngọc Lan 2: Mặt trời bên kia mùa hạ (1991) bởi đạo diễn Đặng Trần Thức thì Ngọc Lan đã đạt được đỉnh cao trong sự nghiệp âm nhạc. Hai cuốn video trên cho đến nay vẫn được đánh giá là hai cuốn video rất có giá trị về mặt nghệ thuật được dành riêng cho một nghệ sĩ.

 Sự thành công ngoài sức tưởng tượng của Ngọc Lan được giới chuyên môn nhận định là do tên tuổi của cô xuất hiện vào những năm tháng mà nền âm nhạc hải ngoại đang “khát” ca sĩ và những tiếng hát mới, sự xuất hiện của cô với việc lựa chon đúng dòng nhạc Tình ca – dòng nhạc mà trong thời kỳ này rất được ưa chuộng bên cạnh những tiếng hát đã thành công với những loại nhạc này từ trước năm 1975 như Khánh HàTuấn NgọcDuy Quang…. cũng góp phần dẫn tới sự thành công của cô. Tuy nhiên, cũng không thể phủ nhận được tài năng và chất giọng thiên phú của cô mới chính là yếu tố đưa tên tuổi của cô bay xa hơn trên bầu trời âm nhạc.

Thành công nối tiếp thành công, sau đó cuối thập niên 80 đầu 90, cô nhận lời mời của trung tâm Asia tham gia trong CD 15 Liên khúc Tình Yêu cùng với 2 tiếng hát khác cũng đang được mến mộ lúc bấy giờ là Trung Hành và Kiều Nga, CD này đã mở ra thời kỳ của phong trào liên khúc và được ưa chuộng không riêng gì tại hải ngoại mà còn lan về tận ở Việt Nam, được ghi nhận là một trong những CD Liên khúc có số bán cao nhất trong lịch sử của trung tâm này. Qua CD này, tên tuổi Ngọc Lan ngày càng nổi tiếng.

Đồng thời trong thời gian này, cô cũng đã được mời đi lưu diễn liên tục, khắp nơi và đã trở thành nữ ca sĩ Top của liên tiếp 4 năm kể từ năm 1987 trong làng ca nhạc của cộng đồng người Việt trên khắp năm châu. Đáng kể như là chuyến lưu diễn 3 đêm rất thành công của cô tại Sydney và MelbourneÚc 1990.

Năm 1992, là năm đánh dấu sự thu hình trực tiếp đầu tiên của Ngọc Lan trên sân khấu ca nhạc trong chương trình Hollywood Night 1 với ca khúc Mưa trên biển vắng[1] vào ngày 10 tháng 3 năm 1992, cũng trong dịp này, cô đã dành cho MC Nam Lộc buổi phỏng vấn chính thức đầu tiên. Ngọc Lan có sự cộng tác gắn bó với những chương trình của Hollywood Night, điều này làm nhiều người lầm tưởng cô có hùn vốn với trung tâm này. Sự cộng tác vẫn diễn ra liên tục và đều đặn cho tới khi cô giã từ sự nghiệp để lùi về bóng tối, nên có thể nói tên tuổi của Ngọc Lan đã gắn liền với những chương trình Hollywood Night.

Ngọc Lan được yêu thích qua nhiều nhạc phẩm nước ngoài lời Việt, như Mưa trên biển vắng (cô cho đây là ca khúc đã đưa cô đến gần với khán giả), Dòng sông tuổi nhỏ (La Maritza)… Cô cũng trình bày nhiều ca khúc tiếng Pháp như Viens m’embrasserPoupée de cire, poupée de sonLes valses de vienne, những nhạc phẩm của Phạm DuyTrịnh Công SơnNgô Thụy MiênĐức Huy… Cô hát ở rất nhiều thể loại nhạc và dòng nhạc. Theo một số người sưu tầm nhạc, cô đã trình bày trên 800 ca khúc và trên 40 video clip [2]. Sự hạn chế quay video thu hình được chính cô giải thích là do bản tính nhút nhát của mình trước ống kính.

Sau đó Ngọc Lan đột ngột không xuất hiện nữa vào năm 1993 và tạo nên nhiều tin đồn. Năm 1994 cô xuất hiện trở lại trong một số chương trình, cùng năm đó, trong chương trình đánh dấu sự trở lại của cô mang tên “Ngọc Lan và Thính Giả thương yêu” tại Anaheim với kết quả thành công mỹ mãn, tuy nhiên sau buổi ca nhạc đó, khán giả cũng nhận ra rằng cô có phần nào suy sụp tinh thần và tiếng hát của cô không còn linh động như xưa. Nguyên nhân có lẽ là do bệnh tình và sự qua đời đột ngột của người chị gái trước đó không lâu. Năm 1994 cũng là một năm cô kết hôn với nhạc sĩ Kevin Khoa. Và từ đó trở đi, cô vẫn tiếp tục sinh hoạt văn nghệ nhưng không còn mạnh mẽ như những năm đầu thập niên 90 khi mà tên tuổi cô được rất nhiều người biết đến vì sức khỏe không cho phép.
Trong năm 1996, trong lần thu hình trong cuốn video 12: Việt Nam Niềm Nhớ cho trung tâm Asia tại Toronto để trình bày nhạc phẩm “Con Đường Tôi Về” của nhạc sĩ Lê Tín Hương, trước hàng ngàn khán giả, Ngọc Lan phải có người nắm tay đưa lên sân khấu, dù bị hạn chế tầm nhìn nhưng cô vẫn cố gắng lột tả trọn vẹn ca khúc này với hình ảnh khó quên khi cô quỳ giữa sân khấu vào lúc cuối phần trình diễn. Và trong thời gian đó, Ngọc Lan thỉnh thoảng vẫn còn xuất hiện trong các băng video cho các trung tâm ca nhạc như Hollywood Nights, Asia nhưng hầu hết là các clip quay ngoại cảnh thay vì trên sân khấu.

Năm 1998, Ngọc Lan xuất hiện lần cuối cùng trong dịp thu hình quay ngoại cảnh cho Asia cuốn Video 18: Nhớ Sài Gòn, trong cuốn video này, Ngọc Lan đã cắt đi kiểu tóc uốn xoăn đặc trưng mà thay vào đó là kiểu tóc tém cùng gương mặt mệt mỏi, đượm buồn của mình trong ca khúc Khóc một dòng sông của Đức Huy. Đây là video ca nhạc cuối cùng của cô với trung tâm Asia.
Sau đó không lâu, trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình tại Nam California phát hình vào ngày 14 tháng 3 năm 1998, Ngọc Lan và phu quân Kevin Khoa đã dành cho MC Nam Lộc và Thụy Trinh một cuộc nói chuyện thân tình để giải tỏa những thắc mắc và lời đồn đại về tình trạng bệnh tình của cô từ giới thưởng ngoạn, tai hại nhất là vụ trung tâm băng nhạc Diễm xưa đưa tin về việc ca sĩ hải ngoại Ngọc Lan đã qua đời trước đó. Và đây cũng là lần cuối cùng cô xuất hiện trước khán giả, sau đó cô giã từ sân khấu, lùi hẳn vào trong bóng tối vì bệnh tình cô ngày càng trầm trọng.

Sau một thời gian dài bị chứng bệnh đa xơ cứng (tiếng Anh: multiple sclerosis) hành hạ và bị hạn chế tầm nhìn, Ngọc Lan trút hơi thở cuối cùng vào hồi 8 giờ 25 sáng ngày 06 tháng 3 năm 2001 tại bệnh viện Vencor, Huntington Beach, Nam California.
Đám tang của cô được rất đông đảo người ái mộ tham dự và được cho là đám tang dành cho một nghệ sĩ có nhiều người tham dự nhất từ trước đến nay. Và ít lâu sau đó, ít nhất đã có 6 ca khúc đã được viết lên để tưởng niệm người nữ ca sĩ tài sắc này như Nhật Ngânvới Tiếng hát mong manhTrần Trịnh với Gãy cánh thiên hươngTrần Thiện Thanh với Huyền thoại Ngọc LanNgọc Trọng với Bài cho tình taHùng Quân với Còn đâu tiếng hát ru đời nhưng được biết đến nhiều hơn cả là ca khúc Vĩnh biệt một loài hoa của nhạc sĩ Anh Bằng. Trong bài hát đó có những câu sau:

  • Người con gái ấy mang tên loài hoa.
  • Mắt biếc suối trong, mi cong ngọc ngà
  • Loài hoa yêu ấy, bây giờ đã xa, bây giờ đã xa
  • Ngọc Lan! Ngọc Lan! Sao nỡ ra đi vội vàng.
  • Ôi! Tiếng kinh đêm cầu hồn, như tiếng ai ca thật buồn.
  • Ngọc Lan! Ngọc Lan! Vĩnh viễn buông tay phận người.
  • Thôi hết trăm năm đọa đầy.
  • Một nấm mồ yên đời đời…

Trong Video Paris By Night 60: Thất Tình (2001), MC Nguyễn Cao Kỳ Duyên đã chia buồn về sự ra di của Ngọc Lan và MC Nguyễn Ngọc Ngạn đã đọc bốn câu thơ của nhà văn Nguyên Nghĩa trong tuần báo Tự Do của Canada để chia buồn với khán thính giả.

Trong Video ASIA 34: 20th Anniversary ASIA (2001), có sử dụng lại tiếng hát và hình ảnh Ngọc Lan trong phần trình diễn Liên khúc Tình Yêu cùng với Trung Hành, Kiều Nga.

Trong Video ASIA 46: Hành trình 30 năm (2005), ca sĩ Y Phương và Thanh Trúc đã hóa trang thành Ngọc Lan để trình bày hai ca khúc trước đây được cô trình bày rất thành công là “Lại gần hôn em” và “Johnny, Johnny“.

Trong Video ASIA 51: Tình khúc sau cuộc chiến / Nhạc vàng 30 năm (2006), có mời Trần Thăng, giám đốc trung tâm Mây Productions chia sẻ cảm nghĩ và duyên cơ khi được gặp và cộng tác với Ngọc Lan. Sau đó, nữ ca sĩ Lâm Thúy Vân đã trình bày lại ca khúc “Mưa trên biển vắng” cùng với tiếng hát và hình ảnh của Ngọc Lan hiện ra phía sau trên màn ảnh.

Ngày 26 tháng 3 năm 2010, để kỷ niệm 9 năm Ngọc Lan ra đi, trung tâm Asia đã cho phát hành bộ DVD Tiếng hát Ngọc Lan như là kỷ niệm: Con đường tôi về.

Trong cuốn Paris By Night 100: 27 năm một chặng đường (2010) của Trung tâm Thúy Nga, trong phần “Tưởng niệm những nghệ sĩ đã từng cộng tác với trung tâm” cũng có hình ảnh của Ngọc Lan, sau đó MC Nguyễn Ngọc Ngạn đã sử dụng hai câu thơ thất ngôn:

  • Mỹ nhân tự cổ như danh tướng
  • Bất hứa nhân gian kiến bạch đầu

(dịch nghĩa: Người đẹp từ xưa như các bậc danh tướng / Không muốn thiên hạ thấy mình lúc về già) để ngụ ý nói về Ngọc Lan.

Vào ngày 6 tháng 3 năm 2015, để kỷ niệm 14 năm ngày Ngọc Lan ra đi, tờ báo Nghệ sĩ của MC Trần Quốc Bảo có dành số đặc biệt để đăng tải những cảm nghĩ, kỷ niệm của các nghệ sĩ từng cộng tác với Ngọc Lan.

Nam ca sĩ Don Hồ từng dành nhiều bài viết của mình trên blog cá nhân cũng như facebook của mình để chia sẻ những kỷ niệm về Ngọc Lan – người mà anh luôn kính trọng và xem là thần tượng, từ những ngày cô đã giúp đỡ anh khi bước chân vào nghề ca hát, cũng như một vài chi tiết về cuộc sống đời thường của cô trong những năm tháng cô bị bệnh tật hành hạ và rút lui vào bóng tối.

Ngọc Lan được xem là ca sĩ thành công nhất khi thể hiện ca khúc nhạc Pháp đình đám Anh thì không (Toi Jamais). Bài hát được nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng chuyển ngữ vào khoảng thập niên 1980.

Cuộc đời đầy nước mắt của ca sĩ Ngọc Lan đến giờ vẫn luôn là một ẩn số với nhiều người. Chị sống một cuộc đời khép kín từ những ngày đặt chân đến Mỹ sau đó thành danh ca nổi tiếng, rồi bệnh tật, sống ẩn mình cho đến ngày vĩnh viễn ra đi.

Một trong số những người Ngọc Lan kính trọng, lúc sinh thời chị vẫn thường nhắc đến như người anh, người bạn lớn bởi có duyên sáng tác, thực hiện những album nhạc cho Ngọc Lan là nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng (tác giả Anh thì không và hơn 100 ca khúc nhạc ngoại lời Việt).

Câu chuyện của Ngọc Lan được ông nhớ lại khi tình cờ những ca khúc nhạc ngoại, lời Việt của ông được các ca sĩ trong nước thể hiện gần đây.

“Ngọc Lan vốn mê hát cả tiếng Việt lẫn tiếng Pháp. Do đó khi Trung tâm Mây Production tại Mỹ muốn tôi chuyển ngữ một bài hát riêng cho Ngọc Lan thể hiện tôi đã viết Anh thì không. Khi cầm ca khúc trên tay cô rất xúc động lẫn vui mừng vì được hát cả hai ngôn ngữ mình đam mê là tiếng Việt và tiếng Pháp”, nhạc sĩ nhớ lại.

Nhắc đến Ngọc Lan, nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng xúc động kể về những ca khúc chuyển ngữ ông viết mà chị thể hiện thành công như Chuyện phim buồn (Sad movies)Đời ca sĩ (nhạc Hoa), Em đẹp như mơ (Elle Etait Si Jolie), Dòng sông tuổi nhỏ (La-Maritza)

Có bài ông chuyển ngữ từ chính câu chuyện tình buồn của Ngọc Lan Nụ hôn dưới mưa (nhạc Nhật), Đời nghệ sĩ (nhạc Hoa). Chị cũng từng phát hành một album nhạc chuyển ngữ của ông.

Về cuộc đời đầy khổ đau của Ngọc Lan, nhạc sĩ là người từng chứng kiến bao lần chị khóc. Ông kể: “Thuở còn đi hát trong ban nhạc thánh ca của nhà thờ Hạnh Thông Tây (Sài Gòn), Ngọc Lan có một tình yêu tuyệt đẹp cùng anh sinh viên y khoa năm 2. Tưởng rằng câu chuyện tình ấy sẽ bền lâu và đẹp mãi, nhưng không, nó đẫm nước mắt, buồn đau và quá nhiều chuyện thầm kín mà giờ nhạc sĩ không muốn nhắc lại. Chỉ biết rằng mối tình thơ mộng ấy đã tan vỡ sau thời gian hai người đến Mỹ định cư. Ngọc Lan thời điểm đau khổ chia tay người yêu đã đi hát ở những quán cà phê tại Mỹ, hát cùng ban nhạc có ca sĩ Don Hồ tham gia”.

“Ngày xưa Ngọc Lan chưa nổi tiếng lắm, chỉ từ đầu thập niên 1990 Ngọc Lan mới vượt lên đỉnh cao. Đài truyền hình Mỹ lúc này đã phỏng vấn Ngọc Lan nên càng nổi tiếng hơn. Lúc đó Ngọc Lan nói với tôi rằng mình hát tình ca như một cách cầu nguyện cho cuộc đời và cho chính bản thân. Mỗi khi cô vào phòng thu, chưa cất lên tiếng hát là đã khóc. Những ca khúc Ngọc Lan hát quá đúng với cuộc đời, tâm trạng thật của mình nên luôn rơi lệ. Lên sân khấu Ngọc Lan cũng buồn là thế. Ngọc Lan ấy hát, xử lý bài cực kỳ thông minh. Hát bằng cả tấm lòng và đặt hết tấm lòng mình vào. Tôi hay đùa với Ngọc Lan, chắc em hát cả ngàn bài cũng không mệt. Bởi Ngọc Lan hát như kể chuyện, rất nhẹ nhàng, thủ thỉ. Ngọc Lan là người chuyên hát thánh ca tại nhà thờ”, nhạc sĩ trầm tư nhớ lại.

Khi muốn đổi lời hay chỉnh lời bài hát của nhạc sĩ chị đều đến nhà xin phép ông. Ngọc Lan vẫn hay mở đầu bằng câu: “Anh có thể cho em đổi lời phần này được không?”. Tôi bảo, em cứ hát cho anh nghe đoạn đó có hay hơn không, nếu hay anh cho phép đổi ngay. Ngọc Lan cũng kể thật nếu hát nhạc chuyển ngữ tiếng Việt mà nhanh quá thường hay cắn vào lưỡi. Cả Ngọc Lan, Kiều Nga đều thích hát nhạc Pháp. Có lúc cô đùa là hát tiếng Pháp ít cắn lưỡi hơn”, nhạc sĩ kể.

Cũng ít người biết Ngọc Lan không học chuyên trường Tây (như nhiều ca sĩ cùng thời), nhưng Ngọc Lan là ca sĩ có năng khiếu hát tiếng Pháp chuẩn. Song, cuộc đời Ngọc Lan đúng là quá bi ai. Sau khi nổi tiếng không bao lâu Ngọc Lan bị vướng căn bệnh có khối u trong não, mắt chị dần mờ đi cho đến ngày mất. Chị còn bị căn bệnh tiểu đường hành hạ nên rất hiếm khi lên sân khấu vì phải mang những dụng cụ y khoa hỗ trợ bên mình. Một cuộc sống nhiều khổ đau cho đến ngày vĩnh viễn ra đi.

Giọng hát Ngọc Lan được ví như sương mong manh, trầm buồn như chính cuộc đời Ngọc Lan. Ngọc Lan được nhận xét là một danh ca tài, sắc vẹn toàn, một ca sĩ “hồng nhan bạc mệnh” Ngàn thu thương nhớ tiếng hát,  con người như một loài hoa dịu dàng, êm đẹp và toát lên hương hoa tuyệt dịu quyện luyến vào tâm hồn của mỗi người yêu âm nhạc, và Ngọc Lan đã trú ngụ mãi ở tiềm thức trong mỗi chúng ta… miên viễn!!

/ PHAN NGUYÊN LUÂN / tổng hợp và thực hiện

 

This entry was posted in 6- Văn Học, Chốn Văn Chương, Talk Show (VietStar Radio). Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s