TÂM ĐÀM… của PHAN LONG YÊN

(Ngậm Ngùi 1973)

  • Có gì cản mà đời ta không nói được
  • Chờ đời sau con cháu vạch trần ra
  • Những oái oăm, bí mật của quốc gia
  • Đành câm lặng ngậm hờn theo vận nước!

4 câu thơ vừa rồi của thi sĩ Phan Long Yên mở đầu chương trình điểm sách hôm nay. Do Phan Nguyên Luân biên soạn và thực hiện.

Mục điểm sách hôm nay muốn chia sẻ đến quý bạn đọc qua tập thơ có cái tên ngắn gọn hai chữ TÂM ĐÀM của thi sĩ Phan Long Yên.

thi sĩ PHAN LONG YÊN, tên thật vẫn là Phan Long Yên

  • Sinh ngày: 28.08.1929
  • Tại: Mỹ Thạnh, Hoà Phong, Tuy Hoà, Phú Yên.
  • Nguyên là: Trưởng Ty Thông Tin Phú Yên
  • Chủ Tịch Hội Đồng Nhân Dân tỉnh Phú Yên
  • Chủ Nhiệm kiêm Chủ Bút Bán Nguyệt San Núi Nhạn
  • Giải nhất về Thơ năm 1958 tại Phú Yên

Tuyển Tập Những Bài Thơ Hay do Bộ Thông Tin VNCH xuất bản 1960.

Một Phần Tư Thế Kỷ Thi Ca Việt Nam Hải Ngoại và Tình Lính Duyên Thơ do Văn Hoá Pháp Việt xuất bản tại Paris (Pháp) năm 2007 và năm 2008

Đã xuất bản:

  • Tiếng Dân Ca (Thơ) Mùa Lúa Mới xuất bản 1955
  • Tình Quê (Thơ) Núi Nhạn xuất bản 1971
  • Quê Mẹ (Văn) Núi Nhạn xuất bản 1999
  • Đường Mây (Thơ) Làng Văn (Canada) xuất bản 1999
  • Giòng Máu Lạnh (Văn) Witney-Ann xuất bản 2005
  • Tình Ngàn Dặm (Thơ) Làng Văn (Canada) xuất bản 2005
  • Tình Quê (CD Thơ nhạc diễn ngâm) Witney-Ann phát hành 2008
  • Tâm Đàm (Thơ) Khởi Hành xuất bản 2016
  • Tác Phẩm Được Các Đài Phát Thanh Quốc Tế:
  • VOA, RFI, BBC, ÚC ĐẠI LỢI,

———————————————

Nói như chủ nhiệm, chú bút Nguyệt san Khởi Hành, nhà văn Viên Linh sau khi đọc qua tập thơ Tâm Đàm , ông chia sẻ cảm xúc:

“Thơ Đen Thơ Vịnh trên mặt kỹ thuật là một thể thơ Đường Luật, tám câu, mỗi câu bảy chữ, cứ hai câu là một vế, có bốn vế gọi là Khai, Thực, Luận và Kết. Thực và Luận (bốn câu ở giữa) quan trọng nhất vì ngoài luật bằng trắc nhất định nó còn phải đối lẫn nhau, vừa đối chữ vừa đối nghĩa. Hãy đọc bài thơ Đường Luật dưới đây”: 

KỶ NIỆM THĂNG LONG NGÀN NĂM

  • Kỷ niệm Thăng Long tuổi đến nghìn
  • Phải chăng Làm Mặt để ăn xin?
  • Đánh lừa thiên hạ không người thấy
  • Che dấu dã tâm lắm kẻ nhìn
  • Sĩ thứ anh hùng luôn giữ nước
  • Cộng quân nô lệ hoá bù nhìn
  • Gợi bao kỷ niệm Thăng Long cũ
  • Càng thấy đau lòng với Tổ Tiên

PHAN LONG YÊN (Khởi Hành số 161)

***

… Lý Thái Tổ dựng kinh đô đất nước đặt tên là Thăng Long năm 1010, đến 2010 dân ta kỷ niệm “một ngàn năm Thăng Long”, nhà cầm quyền Hà Nội bày ra dự án Đại Hội Kỷ Niệm 1000 năm Thăng Long, thực tế chỉ lấy cớ rút tiền ra khỏi công quỹ để dùng vào việc khác, cho nên Đại Hội  nầy bị dân chúng phanh phui chê bai rất nhục nhã.

Việc đối xứng từng chữ từng câu, chúng ta thấy rõ. Bốn câu Thực và Luận của Phan Long Yên là “đánh lừa” đối với “che dấu”, “không người thấy” “lắm kẻ nhìn”, “sĩ thứ” ở trên thì “cộng quân” ở dưới, “anh hùng” ở trên thì “nô lệ” ở dưới. Nhưng cái đáng nói ở Thơ Vịnh ngoài phần kỹ thuật, là phần khiến loại thơ nầy mang những tên như Thơ Đen, Thơ Chua, Thơ Chém Treo Ngành…, mục đích của nó là dùng sự việc nói đến sự việc, để đưa ra một lời phê bình, kết án, hay tán dương, nhất là bình luận về thời cuộc. Đúng thế, Thơ Đen Thơ Vịnh hay loại thất ngôn bát cú trên thi đàn nước ta, một nước nhiều lần bị đô hộ bởi kẻ mạnh từ phương Bắc, từ phương Đông (Nhật Bản) hay từ phương Tây, thì thơ văn trở thành dụng cụ hay trở thành vũ khí tranh đấu của người cầm bút. Mà thơ văn là vũ khí thì sách báo trở thành mặt trận.

Nếu xưa nay có quan niệm thơ là nhàn hứng, thương hoa thưởng nguyệt, có thể coi là loại thơ đẹp, thì thơ Vịnh viết hàng tháng trên một tờ báo, chắc chắn không phải là loại thơ đó. Thi phẩm Tâm Đàm của nhà thơ Phan Long Yên chia làm bốn phần Trầm Tư, Thắng Cảnh, Danh Nhân, Nỗi Lòng, phần nào cũng chất chứa tâm tư của ông cho thấy ông không làm thơ để thưởng nhàn, trái lại, ông làm thơ để bày tỏ nỗi lòng của một người khứ quốc: núi sông có thể còn đó, song truyền thống tinh hoa của đất nước chưa chắc đã còn. Nội dung tập thơ cho thấy tác giả đã thấy đất nước ra sao, người thơ đã sống và nghĩ những gì một khi đặt bút nói đến đất nước. Vần điệu của ông, tâm thức của ông, nhất là ở các phần “Nỗi Lòng” hay “Trầm Tư”. Bài thơ đăng lại ở trên, “Kỷ Niệm Thăng Long 1000 năm” là một dẫn chứng cụ thể: những kẻ bày ra dự án ấy không nhằm mục đích ca ngợi lịch sử dựng nước và giữ nước oai hùng của tổ tiên, ngược lại lòng họ không ở đó, dự án chỉ là một sự bày đặt bôi bác không dấu được ai. Bài thơ như thế là một nét, dù nhỏ trong bộ sử lớn của người dân, chép cho đời sau biết được thực trạng đất nước vào một giai đoạn đã qua. Thơ Phan Long Yên như thế là góp phần vào việc nhận định lịch sử đương thời, dù nhiều hay ít, nhỏ thì đối với Tuy Hoà, lớn thì đối với đất nước. Công việc ấy đáng được tôn trọng, tác phẩm của ông tập Tâm Đàm nầy đáng được gìn giữ.

Làm thơ hay vốn đã khó, làm thơ để bày tỏ lòng mình với nước non còn khó hơn nhiều. Người viết những dòng nầy, sau hơn 15 năm đọc thơ và đăng thơ Phan Long Yên trên tờ Khởi Hành, nhân dịp thi sĩ ấn hành thêm một tập thơ mới, có những dòng nầy để ghi nhận công trình tốt đẹp của ông và tin rằng thi phẩm Tâm Đàm không những chỉ nói ra tấm lòng của ông, mà còn nói thay cho nhiều người, rất nhiều người, trong thế hệ của ông, đối với hiện tình đất nước.


Trong khi đó, nhà văn Nhất Chính nói lời cảm nghĩ của mình về tập thơ Tâm Đàm của PHAN LONG YÊN như sau:

… Dòng tư tưởng tác giả đã trải dài bên lề lịch sử. Nói khác đi, Phan Long Yên đã trình bày một giai đoạn trầm thống của đất nước, gởi lại cho những thế hệ trẻ mai sau. Đó là một điều đáng quí lắm thay! Phan Long Yên vừa là nhà thơ, vừa là văn sĩ. Đọc thơ anh nghe bồi hồi thương cảm; xem văn anh dí dỏm mà thâm sâu. Anh vừa là nạn nhân, vừa là chứng nhân của cuộc đổi đời bi thảm (Một chín bảy lăm). Trường tình cay đắng đó, đã thấm sâu trong tâm tư và được anh trải dài trong thi ca xuất bản tại hải ngoại. Sự cần mẫn của Phan Long Yên đã đưa tác giả vượt qua những trăn trở của tâm thân. Anh là một văn hữu rất đáng quí.


nhà bỉnh bút quân sử VNCH, Vương Hồng Anh đồng cảm và chia sẻ :

… Đọc thơ Phan Long Yên trong khi đang sống trên quê người, chúng tôi bồi hồi xúc động khi bắt được “tần số đồng cảm” từ những bài thơ trong thi phẩm nầy. Chúng tôi như đang nghe những tâm tình đồng điệu qua thơ ông, những bài thơ viết từ trái tim của một người nặng lòng nơi vùng trời chập chùng kỷ niệm của những tháng ngày thân ái xa xưa.

Và, trong nỗi xúc động khi nghe gió, mưa nghe âm thanh của quá khứ vọng về qua từng bài thơ. Chúng tôi xin được chia xẻ với nhà thơ đã giải bày qua thi phẩm “TÂM ĐÀM”…

————————————–

Sau nhiều ngày trăn trở về tập thơ Tâm Đàm của Phan Long Yên, học giả Đỗ Thông Minh (ở Nhật Bản) đã chắt chiêu một kho cảm xúc trong lòng rồi đặt bút viết lời bạt:

Tác phẩm “Tâm Đàm” của tác giả Phan Long Yên, với khoảng 170 bài thơ, hầu hết theo thể thất ngôn bát cú, là thi tập thứ 5 hay tác phẩm thứ 8 của một người đã 88 tuổi đời. Với tuổi ấy, tuổi tri thiên mệnh, tuổi xưa nay hiếm, tác giả vẫn sáng tác và gom thành thi tập xuất bản là nỗ lực đáng ca ngợi. Thơ của tác giả đã xuất hiện nhiều chục năm qua trên sách báo đó đây ở hải ngoại.

Tôi không rành về thơ nên không dám bình phẩm về mặt nghệ thuật, mà chú trọng đến tấm lòng của tác giả, như mọi thi sĩ, mượn thơ để trang trải, chia sẻ và có lẽ có cả tìm sự đồng cảm từ đồng hương ở ngoài cũng như trong nước. Việc chuyển tác phẩm bằng giấy từ ngoài vào trong nước vẫn còn khó khăn, nhưng thời đại Liên Mạng (Internet) thì việc chuyển thi tập dạng PDF trở thành rất dễ dàng.
Thi sĩ Phan Long Yên viết về quê hương và dân tộc, trong có phạm vi nhỏ là những tâm tình về nơi chôn nhau cắt rốn, cho tới phạm vi lớn là những trăn trở về vận nước.

Thời trai trẻ, tác giả từng là một công dân, công chức Trưởng Ty Thông Tin Phú Yên, Chủ Tịch Hội Đồng Nhân Dân tỉnh Phú Yên, là Chủ Nhiệm – Chủ Bút nguyệt san Núi Nhạn…, ở bất cứ cương vị nào, tác giả luôn đứng trong chiến tuyến bảo vệ phần đất tự do của dân tộc.

Qua Hoa Kỳ, xa cách quê hương, đồng bào, trong hoàn cảnh khác, môi trường khác, ý thơ nhuốm vẻ ngậm ngùi vì tuổi đã cao mà viễn cảnh quê hương vẫn đầy u ám, nhưng ý chí đấu tranh cho lý tưởng tự do thì vẫn như cũ, nếu không muốn nói là tác giả càng trăn trở hơn, nên sức sáng tác càng mạnh mẽ hơn, cho xuất bản thêm 6 tác phẩm so với 2 tác phẩm khi còn trong nước. Vì thế trong thơ của tác giả, bên cạnh những tự vấn cho số phận, luôn rõ rệt đứng về phía người dân bị trị, quyết liệt chống độc tài toàn trị Cộng Sản.

Tác giả đã kế thừa di sản tinh thần dân tộc, thì cũng sẵn sàng gánh vác việc trao truyền lại cho thế hệ sau. Và viết là một việc làm thiết thực trong sứ mệnh này. Sống trên đời với trách nhiệm là thế, sống là sống cho mình và cho đời. Người Mỹ phân biệt “live” là sống, sống thì ai cũng sống, và “live” là cuộc đời, ý muốn nói trong tinh thần hướng thượng là một cuộc đời đáng sống thì không phải ai cũng có như tác giả vậy.

Ý ít tình nhiều, vài hàng thô thiển xin giới thiệu với bạn đọc trong và ngoài nước tác phẩm “Tâm Đàm” của tác giả Phan Long Yên.


NÚI NHẠN SÔNG ĐÀ

  • Sông Đà núi Nhạn lúc canh thâu
  • Gió viếng, trăng thăm cảnh đượm màu
  • Lấp lánh non vàng ôm cổ tháp
  • Long lanh sóng biếc vịn chân cầu
  • Trên sông lửa đỏ soi lòng nước
  • Cuối xóm đèn khuya điểm mặt bầu
  • Cái vạc về đâu buông tiếng gọi
  • Trông lên mây bạc đã xây lầu.
  • Trông lên mây bạc đã xây lầu
  • Tháp vẫn còn đây nhạn ở đâu!
  • Núi nhớ sầu dâng sương đọng lệ
  • Sông thương tình lặn nước hoen mầu
  • Mây về nhắn nhủ lan nghiêng mặt
  • Gió tới đưa tin liễu cúi đầu
  • Cảnh cũ lầu xưa còn mãi đó
  • Riêng tình đen bạc gẫm mà đau !

Phan Long Yên (2016)

Tâm Đàm, tập thơ như một lời chia sẻ, một lời tâm sư từ đáy lòng trăn trở về quê hương, về đồng bào nơi xa lắm quê nhà từ nơi lưu xứ.

Tâm Đàm, không chỉ là một tập thơ, Tâm Đàm còn gởi đến những ưu tư thẩm thấu lòng người viễn xứ luôn vây phủ bởi yêu thương của quá khứ của tác giả đối với độc giả nói riêng và đối với người cùng màu da, máu đó một mẹ, mà nơi đó luôn nghe hai chữ yêu dấu nằm lòng Việt Nam..

Mỗi người trong chúng ta ai cũng có tâm hồn hướng về quê hương, dân tộc và tổ quốc. Trong tâm của mỗi chúng ta đều quay quắt lối về cội nguồn không khác hơn được. Và cứ như thế, chúng ta hãy cùng chia sẻ, hãy cùng níu kéo, và hãy cùng yêu thương để cùng khắc ghi vào tâm một dòng máu Việt luân chuyển trong tim suốt kiếp người.  Rồi chúng ta sẽ cảm thông, thấu hiểu và đó là lúc Tâm Đàm… khởi sinh!!!

/ PHAN NGUYÊN LUÂN /… thực hiện

 

This entry was posted in 1- Sinh Hoạt Đồng Hương Phú Yên, 6- Văn Học, Chốn Văn Chương. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s