Nhớ Sài Gòn, chốn cũ đường xưa: Tuổi thơ tôi và tiếng hát Thanh Thúy

Thanh Thúy, tên đầy đủ là Nguyễn Thị Thanh Thúy, là một trong 10 nữ ca sĩ có ảnh hưởng lớn nhất đến nền Tân nhạc Việt Nam trước năm 1975, cũng là Nữ hoàng của thể điệu Bolero và Rumba-Bolero. Tên tuổi của bà gắn liền với nhạc sĩ Trúc Phương – ông hoàng của thể điệu Bolero và và những tình khúc tiền chiến mà nổi bật hơn cả là bản “Giọt mưa thu” bất hủ của cố nhạc sĩ Đặng Thế Phong. Là người yêu trong mộng của cả một thế hệ, bà được các nhạc sĩ, nhà thơ, nhà văn, đạo diễn truyền hình nổi tiếng… ca ngợi hết lòng với rất nhiều mỹ danh, trong đó nổi tiếng nhất là Tiếng hát Liêu Trai và Tiếng Hát Lúc 0 Giờ

Thanh Thúy sinh ngày 2 tháng 12 năm 1943 tại Thừa Thiên Huế, trong gia đình có năm chị em, nhưng chỉ có mình bà là ca sĩ và người em tên Thanh Châu thỉnh thoảng cũng đi hát.[2]

Vì lý do gia cảnh, vì mẹ bị bệnh nan y, nên gia đình bà từ Huế đưa mẹ vào Sài Gòn chữa trị và thuê một căn nhà nhỏ trong con hẻm trên đường Cao Thắng.[3]

Để mưu sinh và kiếm thêm tiền phụ vào việc thuốc thang cho mẹ, bà bắt đầu đi hát từ khi mới được 15 tuổi (1958), với chất giọng trầm ấm hơi khàn, lối phát âm nhả chữ rất riêng và đầy cảm xúc, sâu lắng, nghẹn ngào và nức nở, với dáng dấp mảnh mai và mái tóc dài buông lơi trên đôi vai gầy trong tà áo dài.[4] Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã sáng tác ca khúc đầu tay Ướt mi để tặng bà. Thanh Thúy có thể được coi như là một trong những nữ ca sĩ gây được nhiều tiếng vang nhất trong làng âm nhạc Việt Nam trước năm 1975 và đã ngự trị trên các làn sóng phát thanh cũng như truyền hình tại miền Nam Việt Nam và trở thành một ngôi sao trên các sân khấu đại nhạc hội cũng như phòng trà vì tiếng hát như than khóc đau khổ truyền cảm trong lòng người.

Tháng 6 năm 1960, bà Tường Vi, thân mẫu của Thanh Thúy qua đời. Người ta nói có lẽ bà mang tâm trạng đau buồn vì thương nhớ mẹ, mà tiếng hát càng u sầu, não nùng, bi cảm, trong âm điệu mượt mà, ngọt ngào, du dương… khiến mọi người xúc động, tái tê từ phong cách trình diễn cho đến lời ca trầm mặc, thiết tha tạo nên nét độc đáo riêng biệt cho ngôi sao bồng bềnh giữa khói sương.

Tháng 11 năm 1961, tài tử điện ảnh kiêm đạo diễn Nguyễn Long thực hiện cuốn phim Thúy đã đi rồi nói về bà, ca khúc nhạc phim do nhạc sĩ Y Vân sáng tác và do ca sĩ Hùng Cường trình bày. Ngoài bộ phim này, hình ảnh Thanh Thúy còn xuất hiện trên sân khấu kịchtruyền hình. Các nghệ sĩ Kim Cương, Bích Thủy, Xuân Dung… đều đã đóng vai Thanh Thúy.[1][4]

Năm 1962, bà được bầu chọn là Hoa hậu Nghệ sĩ[4]

Năm 1964, tên tuổi bà một lần nữa khắc sâu vào lòng khán giả mộ điệu với việc thể hiện thành công bản nhạc nổi tiếng Chuyến tàu hoàng hôn.

Năm 1970, bà đoạt giải thưởng Kim Khánh dành cho nữ ca sĩ ăn khách nhất với nhạc phẩm “Tình đời”, tức “Duyên kiếp cầm ca” của 2 nhạc sĩ Minh KỳVũ Chương. Ca khúc này 2 nhạc sĩ sáng tác nhân dịp Thanh Thúy trở lại nghiệp cầm ca sau vài năm vắng bóng.

Năm 1972, bà đoạt 2 giải Kim Khánh dành cho nữ ca sĩ được ái mộ nhất trong năm và show truyền hình được yêu thích nhất trong năm do bà làm trưởng ban.

Sau 30 tháng 4 năm 1975, bà sang định cư tại Hoa Kỳ và vẫn tiếp tục đi hát thường xuyên xuất hiện trên video trung tâm băng nhạc Asia, Thúy Nga cũng như trung tâm băng đĩa của chính bà.

Cuộc sống riêng

Năm 1964, bà lập gia đình với tài tử Ôn Văn Tài[5], Trung tá Không quân của Quân lực Việt Nam Cộng hòa.[6] Hai người chung sống vô cùng hạnh phúc và hòa thuận, có thể nói là đôi Kim Đồng – Ngọc Nữ trong giới nghệ sĩ lúc bấy giờ.

Thời gian cao tuổi, bà chủ yếu tham gia các hoạt động từ thiện. Thỉnh thoảng khi đài truyền hình SBTN có tổ chức gây quỹ cứu trợ bà đều đến tham dự.

Nhưng tiếc rằng khi về già bà bệnh tật lại càng kéo đến nhiều nên giọng hát có phần thay đổi nhưng những tiếng hát của bà đã ghi dấu trong đời và không bao giờ phai mờ trong lòng người mến mộ Tiếng Hát Liêu Trai.

Ảnh hưởng

Nhà thơ Nguyên Sa viết: “Thanh Thúy là nữ ca sĩ được ngợi ca nhiều nhất trong văn, trong thơ. Thi sĩ Hoàng Trúc Ly, nhà văn Mai Thảo, nhà thơ Viên Linh, nhà văn Tuấn Huy…. Bởi vì Thanh Thúy chính là người yêu trong mộng của cả một thế hệ, trong đó có những nhà văn, nhà thơ ….[7] Tiếng hát Thanh Thúy đã từng được nhà văn Mai Thảo mệnh danh là “Tiếng hát lúc 0 giờ”; giáo sư triết học Nguyễn Văn Trung thì gọi bà là “Tiếng hát liêu trai”; nhạc sĩ Tuấn Huy gọi là “Tiếng sầu ru khuya”.[4]

Nhiều nhạc sĩ, thi sĩ sáng tác ca khúc, bài thơ để dành tặng riêng cho Thanh Thúy, như Trịnh Công Sơn viết bản nhạc đầu tay Ướt mi và “Thương một người”,[3] Tôn Thất Lập sáng tác “Tiếng hát về khuya”[4] Anh Bằng sáng tác ca khúc “Tiếng ca u hoài” để tặng bà,[8][9] Y Vân với “Thúy đã đi rồi”,[4] và rất nhiều sáng tác của Trúc Phương đều lấy cảm hứng từ tình cảm của ông dành cho Thanh Thúy.[1]

Nhà thơ Hoàng Trúc Ly đã viết tám câu thơ lục bát nổi tiếng bày tỏ lòng giao cảm với tiếng hát Thanh Thúy, tựa đề “Sầu ca sĩ”

Nhà thơ Vũ Hối, qua nét bút độc đáo như tranh vẽ dành tặng bốn câu thơ:

Liêu trai tiếng hát khói sương
Nghẹn ngào nhung nhớ giòng Hương quê mình
Nghiên sầu từng nét lung linh
Giọng vàng xứ Huế ấm tình quê hương

Hồi đó, ở một cái xóm nhỏ trong Cư xá Đô Thành, có một cái xóm nhỏ đi ra đường Cao Thắng. Nơi đó tôi đã có những năm tháng tuổi thơ thật đẹp. Má tôi có một tiệm tạp hóa nhỏ mà thỉnh thoảng chị Thúy (tức ca sĩ Thanh Thúy) đã vào mua đồ. Thuở đó tôi còn quá nhỏ nên không có được cái may mắn để đứng bán đồ cho chị Thúy.

Bầu trời Sài Gòn ngày đó đẹp làm sao. Mỗi tối trên căn gác nhỏ, mấy chị tôi ngồi bên cái máy hát dĩa nhỏ xíu nghe những bài hát trong những dĩa nhạc 45 vòng. Năm đó tôi khoảng 8, 9 tuổi. Một đêm tối, tiếng hát chị làm lòng tôi khựng lại, chùng xuống. Trời ơi! Tiếng hát gì đặc biệt quá. Tiếng hát như một mê hồn trận làm lòng tôi xao động, và tiếng hát Thanh Thúy như một dòng suối chảy vào lòng tuổi thơ tôi từ đó.

Chị Thúy mến! Em rất cảm động khi đọc những dòng chữ của chị để biết rằng chị vẫn nhớ đến căn nhà xưa, con đường Cao Thắng, con hẻm nhỏ dẫn đến tiệm tạp hóa của má em.

Phải rồi! Chính nơi đây đã cho tôi những năm tháng tuổi thơ thật hồn nhiên, trong sáng. Một tuổi thơ Sài Gòn tuyệt đẹp để rồi mãi mãi không bao giờ tìm lại được.

Tuổi thơ tôi là những cánh diều bay lượn trên bầu trời Sài Gòn. Là mặc quần xà lỏn chạy rong ngoài đường phố. Là chơi năm mười, chơi tạt lon. Có những lần chơi đá banh ngoài đường phố bị cảnh sát rượt đuổi để tịch thu trái banh. Có những đêm đi bắt dế dọc con đường Cao Thắng. Trời ơi! Tuổi thơ Sài Gòn lúc đó sao mà đẹp quá, thanh bình quá, và con đường Cao Thắng cũng đẹp làm sao.

Chị hỏi em tiệm tạp hóa của má em giờ có còn không?

Sau 1975, mọi thứ đều thay đổi hết. Người Sài Gòn buồn lắm. Người Sài Gòn mất hết, mất đủ thứ hết, và mất luôn cả những giọng hát mà mình yêu thích. Cái máy hát dĩa của nhà em cũng bị hư, đành phải bán ve chai. Chính quyền mới cấm nhạc vàng. Họ cho nhạc vàng là nhạc đồi trụy, phản động, ủy mị.

Tuổi thơ Sài Gòn cũng tan nát thành trăm mảnh như những dĩa nhạc 45 vòng. Mực tím Sài Gòn cũng đổ vỡ như là:

Sớm mai em thức dậy
Em bước vào lớp học
Một chỗ ngồi trống vắng
Một đứa bạn chia xa

Sớm mai em thức dậy
Nhặt một chiếc lá khô
Trên con đường Cao Thắng
Nhặt một cánh phượng rơi

Trong sân trường xác xơ
Ép vào trang giấy trắng
Mai này em viễn xứ
Là mực tím trăm năm

(Thanh Bửu – mực tím Sài Gòn)

Sau 75, căn nhà của má em vừa là tiệm tạp hóa, cũng vừa là một trại chăn nuôi nhỏ. Sau nhiều nỗ lực, cuối cùng gia đình em cũng rời khỏi được Việt Nam vào tháng 4-1991. Bỏ lại sau lưng cái xóm nhỏ đầy ắp những kỷ niệm.

Ở bên này, có những đêm tối, tắt đèn ngồi một mình trong căn phòng nghe Thanh Thúy hát để nhớ thương về một thành phố Sài Gòn. Nhớ con đường Cao Thắng làm sao. Nhớ rạp hát Đại Đồng mà hồi nhỏ ba em thường dẫn em đi coi hát. Nhớ chùa Kỳ Viên Tự rồi lại nhớ cả rạp hát Văn Hoa. Như trong một bài hát của nhạc sĩ Trần Chí Phúc.

Anh yêu em nên yêu Sài Gòn,
Anh yêu em cám ơn thành phố….

Có ai đó đã một lần qua Florida. Đi trên những con đường ở Fort Lauderdale nhìn những hàng phượng vỹ để nhớ phượng vỹ Sài Gòn. Một chiều nào đó, bước chầm chậm trên những con phố dốc cao ở thành phố sương mù San Francisco rồi lại nhớ đến Đà Lạt dấu yêu, như là:

Con phố dốc cao chôn đời trai viễn xứ
Căn gác lưu đày đốt lạnh trái tim tôi
Có những đêm mưa về qua phố núi
Là hồn tôi rỉ máu những đêm mưa

Cũng có nhiều đêm, chạy xe một mình trên Freeway. Bên ngoài đêm tối chập chùng. Nghe tiếng hát Thanh Thúy mà tưởng chừng như quanh đây có một trinh nữ áo trắng hiện ra, khi ẩn, khi hiện, khi mờ, khi ảo. Một tiếng hát như những cụm mây trắng trôi nổi trên bầu trời. Khi thật gần và cũng có lúc cũng thật xa… Có lúc như những sợi sương khói mỏng manh, bay lên chầm chậm thật nhẹ, rồi quyện vào nhau. Tựa chừng như những khói sương ôm lấy những dảy núi dọc xa lộ 280 đi về phố núi cao San Francisco.

Năm ngoái, về lại Việt Nam. Về lại con xóm nhỏ, ở lại mái nhà xưa. Khi mở nhạc Thanh Thúy, mấy người hàng xóm chạy sang nói: “Mở lớn lên cho tôi nghe với.” Trời ơi! Thật hạnh phúc làm sao. Thế là mưa nửa đêm được mở lớn ra. Mưa nữa đêm đổ về Sài Gòn. Mưa nửa đêm đổ về cái xóm nhỏ. Rồi thì, Chiều cuối tuần, Một chuyến bay đêm, và đặc biệt là Nửa đêm ngoài phố, Đêm của Sài Gòn được sống lại.

Chị Thúy mến! Khi em viết lên những điều này để chúng ta thấy rằng dòng nhạc vàng là dòng nhạc bất diệt. Không một ai có thể hủy diệt được dòng nhạc vàng.

Giờ đây dòng nhạc vàng vẫn tuôn chảy trên khắp mọi nẻo đường Việt Nam. Từ thành thị cho đến những thôn làng hẻo lánh. Trên cả những chuyến xe xuôi ngược khắp ba miền. Dòng nhạc thiêng liêng bất diệt của người Việt Nam.

Cám ơn tiếng hát Thanh Thúy đã mang vào lòng tuổi thơ tôi dòng nhạc vàng bất diệt, để tôi thấm thía được cái hay của nhạc vàng, và để thương cho đời lính chiến.

Xin cám ơn những đường phố Sài Gòn đã cho tôi một tuổi thơ thật đẹp để mãi mãi tôi sẽ chẳng bao giờ tìm lại được.

Tiếng hát Thanh Thúy vẫn mãi mãi ngự trị trong trái tim người Sài Gòn.

Tiếng hát Thanh Thúy vẫn luôn sống mãi trong lòng người Việt Nam.

Thương mến gửi đến chị Thúy bài viết này nhân mùa Giáng sinh dấu yêu.

Xin gửi đến các bạn tôi và những ai đó đã có một tuổi thơ Sài Gòn thật đẹp mà giờ đây đã là những cánh chim phiêu bạt khắp bốn phương trời.

Nguồn: Tác giả Thanh Bửu

This entry was posted in 6- Văn Học, Chốn Văn Chương, Tạp Ghi. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s