VIỆT NAM QUA DÒNG LỊCH SỬ CÓ NHIỀU THỦ ĐÔ NHẤT THẾ GIỚI !!

BM
Thành cổ Hà Nội trong thời khoảng thập niên 1880, tranh vẽ trong L’Illustration, Journal Universel

Hiện thủ đô Việt Nam là Hà Nội nhưng nước này, cụ thể hơn là các triều đại khác nhau và các chính phủ khác nhau đã đặt thủ đô của mình ở những điểm rất xa nhau.

Ngay trong thế kỷ 20, ba thành phố Hà Nội, Huế và Sài Gòn đều từng là thủ đô.

Năm 1945, đế quốc Việt Nam với chính phủ Trần Trọng Kim đã chọn Huế (Thuận Hóa) làm thủ đô.

Cùng năm, sau Cách mạng tháng Tám, chính phủ HCM lấy Hà Nội làm thủ đô.

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, chính phủ VNDCCH đóng tại An Toàn Khu Việt Bắc, trải ra ở nhiều huyện thuộc các tỉnh Tuyên Quang, Cao Bằng, Thái Nguyên… ngày nay.

Một địa điểm toàn lán bằng gỗ, tre nứa ở Định Hóa được giới thiệu với khách nước ngoài thuộc phe cộng sản là ‘Dinh Chủ tịch ở An Toàn Khu’, nhưng hiển nhiên đó không phải trung tâm chính quyền VNDCCH.

Ông HCM cũng từng ở một nhà sàn tại Vai Cày, Đại Từ, Thái Nguyên, theo các tài liệu Hà Nội công bố sau này.

BM

Quốc gia Việt Nam của Quốc trưởng Bảo Đại từ 1949 lại chọn Sài Gòn làm thủ đô.

Thành phố này tiếp tục là thủ đô của VNCH (1955-1975). Trong quá khứ, một cuộc phân tranh khác, giữa Đàng Trong và Đàng Ngoài, kéo dài hàng trăm năm, đã tạo ra hai kinh đô: Thăng Long và Phú Xuân. Ngay ở Đàng Ngoài, không phải lúc nào triều đại ‘chính thống’ như nhà Lê cũng trụ được ở Thăng Long.

BM
Dấu tích Thành nhà Hồ ở Thanh Hóa

Tranh chấp Lê – Mạc đẩy nhà Lê sang Lào, rồi về bám trụ ở Tây Đô, Thanh Hóa.

Nhà Mạc (1527-1593) làm chủ lãnh thổ từ Ninh Bình trở ra, đóng đô ở Đông Kinh(Hà Nội) cho đến khi thua trận (1593).

Sau đó, vua quan nhà Mạc rút lên, đóng lực lượng chính ở Cao Bằng.

Khó nói thành nhà Mạc ở Nà Lự (Cao Bình – Cao Bằng) là một thủ đô đúng nghĩa nhưng ba đời vua Mạc cũng ở đó 83 năm, và họ còn kiểm soát các thành quách nay còn phế tích ở Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang.

Điều chắc chắn là việc giành lại Thăng Long đã phục hồi nhà Lê, cho triều đại này tồn tại thêm hai thế kỷ nữa.

Có những người Việt Nam tin vào vị thế đặc biệt ‘rồng bay’ của Thăng Long, thủ đô của các triều đại rực rỡ Lý, Trần, sau khi Lý Công Uẩn dời đô từ vùng rừng núi Hoa Lư năm 1010.

Nhưng với dòng người Nam Tiến, ở phía gần cực Nam, Gia Định đã vươn lên trong những thế kỷ sau, thành một trung tâm chính trị, kinh tế lớn.

BM

Sài Gòn được chọn làm thủ đô của Quốc gia Việt Nam từ năm 1949

Trước đó, trong giai đoạn tranh giành quyền bính và xung đột đẫm máu, có lúc thành Đồ Bàn là thủ đô của nhà Tây Sơn.

Vua Thái Đức (Nguyễn Nhạc – nhà Tây Sơn) cho xây thành Hoàng Đế tại nơi này, cách Quy Nhơn ngày nay chừng 27 km.

Tính cả Champa thì ngoài kinh đô Đồ Bàn còn có những địa danh khác đã là thủ đô của người Chăm khác như Bal Canar ở Phan Rang, và sau ở Phan Rí.

Họ phải dời đô nhiều lần trước sức tấn công của Đại Việt.

Ngược lại, các thế lực Việt phía Nam có lúc vươn mạnh ra hướng Bắc.

BM

Huế được các vua triều Nguyễn chọn làm kinh đô Nguyễn Huệ khi lên làm Quang Trung Hoàng đế đóng đô ở Phú Xuân, kinh đô của các chúa Nguyễn.

Sau đó Quang Trung quyết định dời đô ra Nghệ An, cho xây Phượng Hoàng Trung Đô nhưng công trình chưa thành thì ông mất.

Điều đáng chú ý là dù nhà Tây Sơn thời Nguyễn Huệ đóng đô ở Phú Xuân, cố đô Thăng Long vẫn là ‘thủ đô ngoại giao’ của Việt Nam để đón sứ thần nhà Thanh.

BM

Hà Nội hụt

Vẫn liên quan đến chiến tranh, nhưng là cuộc chiến Nam – Bắc trong thế kỷ 20, Hà Nội cùng suýt bị di dời lên miền trung du.Một kế hoạch mở rộng Hà Nội lên Xuân Hòa đã có từ 1969 để tránh bom Mỹ.Vì thế, Xuân Hòa có tên là thủ đô Hà Nội hụt.

Bộ trưởng Kiến trúc thời đó, ông Bùi Quang Tạo được giao nhiệm vụ tiến hành kế hoạch xây rộng Xuân Hòa, cách Hà Nội trên 30 km.Người ta còn lo rằng Hà Nội nằm thấp hơn lòng sông Hồng, sợ đê sông Hồng trúng bom sẽ gây ngập lụt cả thủ đô Hà Nội, nên chọn Xuân Hòa.

Địa điểm mới ở nơi có nền đất cao, khí hậu trung du mát tốt hơn vùng Hà Nội nóng ẩm.

Căn cứ vào các sử liệu thì vùng trung du còn là điểm có kinh đô Phong Châu thời Hai Bà Trưng.Trên thực tế, một số cơ quan trung ương VNDCCH đã đóng trụ sở ở Xuân Hòa, và sau 1975, đô thị này vẫn được xây cất tiếp để dừng lại những năm 1980.

Dù dự án Xuân Hoà bị bỏ, vấn đề lụt lội, và gần đây là ách tắc giao thông tiếp tục đang thách thức chính quyền Hà Nội, nhiều năm sau chiến tranh.

Nhìn lại lịch sử, các thủ đô và trung tâm hành chính, chính trị của người Việt qua các triều đại đúng là đã trả dài từ Cao Bằng, Bắc Cạn, Thái Nguyên xuống Hà Nội, Ninh Bình, vào Nghệ An, Huế, Bình Định, Phan Rang, Sài Gòn, phản ánh các chuyển biến lịch sử nước này.

BM
Chris Phan … sưu tầm !
This entry was posted in 6- Văn Học, Chốn Văn Chương, Tạp Ghi. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s